Jaap Goossens


‘persoonlijke ontwikkeling’

Bernadette Voortwijs


'uit mijn eigen comfortzone te stappen'

Vakbondsscholing: ‘Je leert jezelf beter kennen’

FNV Streekvervoer steekt veel energie in de ontwikkeling van haar kaderleden. Zodat zij hun vakbondswerk nóg beter kunnen doen. Maar privé profiteren ze er ook van.

Scholing volgen die de vakbond aanbiedt? Jaap Goossens, buschauffeur bij Arriva in Den Bosch, raadt het iedereen aan. ‘Je moet wel een beetje leergierig zijn’, vindt hij, ‘en je moet bereid zijn er ook eigen tijd in te stoppen. Maar het belangrijkste is dat je probeert er ook iets voor jezelf in te zoeken. Dan profiteren zowel de bond als jijzelf ervan.’

Wat heeft de scholing van de bond Goossens opgeleverd? ‘Persoonlijke ontwikkeling’, zegt hij zonder lang te hoeven nadenken. ‘Dankzij de scholing heb ik een breder perspectief gekregen en heb ik mezelf beter leren kennen. Daardoor ben ik veranderd. Ik ben anders in het leven gaan staan. Ik denk zelfs dat ik een beter en fijner mens ben geworden. Van nature heb ik namelijk nogal de neiging om overal iets van te vinden. Dat gaat me beter af nu ik mijn mening ook met meer kennis kan onderbouwen.’

Soortgelijke ervaringen heeft ook Bernadette Voortwijs die werkt als buschauffeur bij Connexxion in Terneuzen. Ze volgt de clp-opleiding (consulent ledenservice personenvervoer) van de bond. De opleiding bestaat uit vijf cursusdagen en een examendag binnen een periode van vijf maanden. Daarnaast zijn er twee dagen gereserveerd voor specifieke informatie over de sector streekvervoer. Alles bij elkaar genomen leert ze onder meer waar ze informatie kan vinden om vragen te kunnen beantwoorden, hoe ze gesprekken moet voeren en naar wie ze eventueel kan doorverwijzen. ‘Best pittig, hoor’, zegt ze. ‘Zeker als je al jaren van school bent.’

Net als voor Goossens is ook voor Voortwijs het kunnen en willen helpen van collega’s een belangrijke drijfveer. En net als Goossens heeft ook zij veel geleerd waar ze persoonlijk voordeel van heeft. ‘Ik ervaar het als heel verrijkend. Waar ik veel aan heb gehad is dat ik heb geleerd om in persoonlijke gesprekken uit mijn eigen comfortzone te stappen. Want het zijn toch heel persoonlijke gesprekken die je voert. Die gesprekken durf ik nu ook echt aan.’

Leren en netwerken

FNV Streekvervoer is binnen de FNV sterk in het aanbieden van op maat gesneden cursussen die inspelen op de behoeften van de kaderleden. ‘We vinden het belangrijk dat de scholing die we aanbieden aansluit bij het werk van de buschauffeurs’, vertelt trainer/adviseur Tonnie Nijenhuis van de FNV Kaderacademie. ‘We leren ze dingen die direct aansluiten bij hun dagelijkse praktijk. Zaken dus waar ze op de werkvloer tegenaan lopen. De cursisten komen uit het hele land, werken bij verschillende streekvervoersbedrijven en zitten samen in één groep. Dat heeft grote voordelen en zal de herkenbaarheid alleen maar vergroten. Je buigt je over gedeelde vraagstukken, je praat daarover met elkaar, je leert van elkaar, je leert elkaar beter kennen, en uiteindelijk ben je min of meer ongemerkt tegelijkertijd aan het netwerken.’

Een werkgroep, bestaande uit Nijenhuis, twee vakbondsbestuurders en vijf kaderleden denkt na over de scholingsbehoeften. De wensen worden door de achterban zelf aangedragen. Denk hierbij aan specifieke onderwerpen zoals roosteren of arbo-vraagstukken. Verder zijn er jaarlijks terugkerende trainingen zoals de clp-opleiding, de basis-kaderopleiding streekvervoer en de vervolgcursus voor ervaren kaderleden.

‘Hiernaast biedt de bond sectoroverstijgende opleidingen die worden bijgewoond door kaderleden uit verschillende sectoren’, vertelt Nijenhuis. ‘Internationaal vakbondswerk bijvoorbeeld, of een cursus social media. Maar welke cursus iemand ook volgt: het is de bedoeling dat de deelnemers snappen hoe bepaalde zaken lopen, wat de rol van de vakbond is en hoe kaderleden bepaalde zaken kunnen beïnvloeden. Zodat ze uiteindelijk hun vakbondswerk goed kunnen doen. En dat werkt, merk ik, want we hebben in het streekvervoer ijzersterke kaderleden.’


Schermschuw

Het belangrijkste dat Voortwijs naar eigen zeggen heeft geleerd, is informatie opzoeken. ‘Je hoeft niets uit het hoofd te leren, zolang je maar weet waar je de juiste informatie kunt vinden. Vooral als je niet helemaal zeker van jezelf bent, is het beter niet gelijk antwoord te willen geven. Zeg dan je dat je er op terugkomt nadat je het even hebt opgezocht.’

Nog zoiets: Voortwijs was eveneens naar eigen zeggen nogal “schermschuw”. ‘Een echte digibeet die nooit verder is gekomen dan de mobiele telefoon en de krant lezen op de tablet. Maar de clp-opleiding verliep onder meer via “de digitale leerweg”, zo werd gezegd. Bij het horen van die woorden alleen al brak het zweet me al uit. Maar inmiddels kan ik redelijk goed uit de voeten met de computer. Dus dat is ook winst.’

Een paar jaar geleden volgde Voortwijs al eens de basis kaderopleiding voor beginnende kaderleden. Deze sectoroverstijgende tweedaagse cursus biedt een eerste voorbereiding op het vakbondswerk. ‘Je leert wat de vakbond doet en wat jouw rol hierin kan zijn’, zegt ze. ‘Maar je spreekt ook collega-kaderleden afkomstig uit heel Nederland. Dat is ook heel leerzaam. Want hier in Zeeland gaan bepaalde zaken soms toch net iets anders dan elders in het land.’

In haar clp-opleiding leert ze hoe ze het beste invulling kan geven aan haar rol als eerste schakel tussen individuele leden en de bond. ‘Ik help mensen die op het werk vastlopen. Dat kan heel verschillend zijn en kan bestaan uit een simpele vraag over de cao tot een uit de hand gelopen ruzie met een leidinggevende of collega. Hier in Zeeuws Vlaanderen zitten best veel mensen met werkgerelateerde vragen en kleine probleempjes. Er was wel iemand bij wie ze konden aankloppen, maar alleen niet op de werkplek. Nu dus wel: bij mij. Mijn vakbondsbestuurder deed me de suggestie aan de hand om consulent te worden. Toen dacht ik: ja, dat is misschien wel leuk.’

Welbegrepen eigenbelang

Slimme werkgevers investeren in hun medewerkers, zo luidt een van de stellingen van de FNV. Met dit principe in het achterhoofd investeert de bond fors in de eigen kaderleden. FNV Streekvervoer bijvoorbeeld biedt een breed scala aan opleidingsmogelijkheden, variërend van internationaal vakbondswerk tot arbo-trainingen en meer (zie het kaderbericht “Leren en netwerken” hierboven). Daar profiteren zowel de bond als de betreffende kaderleden van. Wederzijdse welbegrepen eigenbelang dus.

Over dit laatste doet bestuurder Veronika Teunissen van FNV Streekvervoer dan ook niet geheimzinnig. ‘Wij hebben veel baat bij goed geschoolde kaderleden. Kaderleden die weten waar ze het over hebben verrichten kwalitatief goed vakbondswerk. Dat ontlast ons als bestuurders en de leden die zij adviseren worden goed bediend.’

De kaderleden in de vervoerssectoren van de FNV krijgen vooral “sectorale scholing”. Dat betekent dat chauffeurs uit het streekvervoer, alleen nog met collega-chauffeurs in de schoolbanken zitten. ‘Dit kan niet in elke sector’, vertelt Teunissen, ‘omdat we daar simpelweg te weinig kaderleden hebben om onze klasjes te vullen. Dan moeten we verschillende sectoren mixen. Het voordeel van sectorale scholing is dat vooral het vakbondswerk in de eigen sector aan bod komt waardoor de kaderleden van elkaar kunnen leren. Ook leren ze elkaar kennen waardoor ze elkaar ook daarna sneller weten te vinden. Ze kunnen ervaringen uitwisselen en elkaar consulteren als ze vragen hebben waar ze zelf niet direct een antwoord op hebben. Zo versterken ze dus ook elkaar.’

Commerciële tijger

Jaap Goossens, met wie we dit verhaal begonnen, kan de woorden van Teunissen alleen maar beamen. Hij is in 2007 vakbondslid geworden, en is direct actief geworden. Hij doorliep eerder al de basis-kaderopleiding (die hij overigens zelf in een werkgroep mee heeft gemoderniseerd en samengesteld), de clp-opleiding en volgt nu de opleiding voor gevorderde kaderleden. Een opleiding overigens van één jaar.

Al met al zit Goossens, om het zo maar eens te zeggen, tot over zijn oren in het vakbondswerk. Hij kent talloze collega’s verspreid door het land, biedt ondersteuning aan de sectorraad, is een helpende hand van de FNV-bestuurders en neemt plaats in diverse werkgroepen. ‘Dit alles is precies wat me drijft’, zegt hij. ‘Voor de komende jaren zullen we veel bezig moeten zijn met de aanbestedingen. Die hebben van het streekvervoer een commerciële tijger gemaakt. Er moet geld verdiend worden, en dat heeft consequenties voor de arbeidsvoorwaarden en arbeidsomstandigheden van het personeel. Ik vind het werk leuk en wil het graag nog lang doen, maar het onder deze condities tot aan mijn pensioen volhouden is lastig. Ook probeer ik twee werelden binnen mijn baan te combineren. Namelijk die van chauffeur en die van mijn behoefte aan persoonlijke ontwikkeling. Met trainingen op het gebied van leiderschapsontwikkeling, politiek bewustzijn, lobbyen, mensen activeren, sectorspecifieke en juridische kennis kom ik bij de FNV ruimschoots aan mijn trekken.’