‘Minder personeelstekorten bij meer vaste aanstellingen’

Connexxion wil Spaanse buschauffeurs invliegen om de tekorten aan personeel op te vangen. Geen goed idee, vinden Brigitta Paas en Jack d’Hooghe. De beste oplossing volgens hen is meer vaste aanstellingen aanbieden.

Begin 2015 werd het gepresenteerd als dé reddingsboei voor buschauffeurs en de bedrijven waar zij werken: het Sectorplan Openbaar Vervoer. Een plan boordevol goede voornemens om de tekorten aan personeel als gevolg van de vergrijzing en relatief lage vitaliteit (lees: ongezonde leefstijl onder meer veroorzaakt door de dubbele onregelmatigheid) van het huidig personeel op te vangen. Zoals het creëren van 245 leerbanen in het stad- en streekvervoer voor jongeren vanaf 21 jaar; het scheppen van 30 banen voor jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt; het trainen van 106 leidinggevenden in duurzame inzetbaarheid van hun medewerkers en het trainen van 7.566 ov-medewerkers om gezond, vitaal en vakbekwaam tot aan het pensioen aan het werk te blijven. Het mocht allemaal wat kosten ook: bijna 20 miljoen euro, waarvan ruim 7 miljoen subsidie van de overheid.

En wat heeft dit ambitieuze plan de sector anno 2019 opgeleverd? Nog grotere personeelstekorten en een werkdruk die inmiddels ongezonde proporties heeft aangenomen. De oplossing is dus nog altijd ver weg.

Spaanse buschauffeurs

Dat er in ieder geval iéts moet gebeuren, is wel duidelijk. Maar dat maakt niet dat alle mogelijke oplossingen dan ook maar met beide handen moeten worden aangegrepen. Zoals het voorstel van de directie van Connexxion om in het concessiegebied Amstelland-Meerlanden (AML) Spaanse chauffeurs in te zetten.

‘De tekorten aan chauffeurs in het AML-gebied zijn groot’, erkent ondernemingsraadvoorzitter Jack d’Hooghe. ‘De or heeft de adviesaanvraag in behandeling. We willen eerste duidelijkheid over de diverse randvoorwaarden. De betaling bijvoorbeeld. Is die conform de cao? En hoe zit het met de huisvesting? Bovendien voldoet het voorstel niet aan de voorwaarde in de concessie dat het personeel dat de lijnen rijdt Nederlands moet spreken.’

FNV-bestuurder Brigitta Paas vindt het plan van Connexxion helemaal geen goed idee. ‘Wat moeten we met Spaanse uitzendkrachten – want ze worden natuurlijk via uitzendbureaus ingehuurd – terwijl er in Spanje zelf ook al chauffeurstekorten zijn? Als we niet oppassen worden de Spanjaarden de nieuwe Polen die moeten werken onder asociale arbeidsvoorwoorden en –omstandigheden. Zoiets heeft bovendien een negatief effect op de arbeidsvoorwaarden van het huidige personeel.’

Tekorten voorspeld

De tekorten waren voorspeld en iedereen had ze kunnen zien aankomen, betogen zowel d’Hooghe als Paas. ‘De busbedrijven hadden hier veel eerder en veel doortastender op moeten anticiperen’, meent d’Hooghe. ‘Maar dat is niet gebeurd. Nu de tekorten verder oplopen en zelfs de Nederlandse uitzendbureaus niet langer voldoende mensen kunnen leveren, wordt er aan de noodrem getrokken.’

Paas betoogt dat Connexxion beter een voorbeeld had kunnen nemen aan het eigen dochterbedrijf Hermes, dat Syrische vluchtelingen heeft ingeschakeld en een volwaardige baan in vaste dienst heeft aangeboden. ‘Maar dan moet je ook wérkelijk bereid zijn om mensen die langs de kant staan een kans te geven en te investeren in bijvoorbeeld taalcursussen.’

Beiden zijn het er over eens dat de kern van het probleem ligt bij het gebrek aan bereidheid om vaste aanstellingen aan te bieden. Paas: ‘Het argument van de busbedrijven is dat ze niet weten of ze na een nieuwe aanbestedingsronde voldoende werk overhouden om iedereen aan het werk te houden. Maar dat is flauwekul. Bij een concessiewisseling gaan de mensen gewoon mee over naar de nieuwe concessiehouder.’


Zelf werven

‘Als je geen zekerheid biedt, dan willen mensen ook niet bij je komen werken’, vult d’Hooghe aan. ‘Wij dringen er dan ook op aan om als bedrijf vooral zelf te gaan werven. Connexxion gaat dit nu ook doen – en dat had natuurlijk al veel eerder moeten gebeuren – maar daarmee zijn de problemen nog niet opgelost. Want het kost hoe dan ook tijd. Tijd om te investeren in een rijopleiding, in de benodigde diploma’s en wat al niet meer. En nu de zomervakantie er weer aankomt, worden de tekorten alleen maar nijpender. Vorig jaar hebben er in de zomermaanden al bussen stil gestaan vanwege personeelstekorten, en dat gaat dit jaar waarschijnlijk weer gebeuren.’

Misschien is het een goed idee als de busbedrijven het Sectorplan Openbaar Vervoer uit 2015 er nog eens op naslaan. Lessen uit het verleden kunnen doorgaans ook in het heden nog heel leerzaam zijn.


Jack d'hooghe